ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ-ਨਸ਼ਾ ਸੰਘਰਸ਼: ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ; ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਫੜੇ ਗਏ

ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁੱਦਾ ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਨਬਜ਼ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲ। ਪੰਜਾਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ 'ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕਣਕਾਂ ਦਾ ਟੋਕਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਇਸ ਤੰਦਰੁਸਤਤਾ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਬਾ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਮਾਈ ਹੈਲਦੀ ਪੰਜਾਬ' 作为 ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਜੋਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰੀਕਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੀਏ।

ਘਟਨਾ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਸ਼ਾ ਵਪਾਰ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ, ਸਰੀਰਕ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਪਦਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੰਬੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਗਰਾਮਦਿ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਨਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖੋਂ ਗਹਿਰਾ ਖਦਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਸ਼ਾ-ਵੰਡ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਮਾਮਲੇ ਜਾਂ ਗਵਾਹੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤਕ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ

ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ਾ-ਵੰਡ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅంతਖੇਤਰਕਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ एजेंसियां ਕਿਸ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਜਾਲ-ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਖੋਜਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਫਲਤਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਯਤਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੰਬੀ ਰਣਨੀਤੀ, ਬਿਹਤਰੀਨ ਖੁਫੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ के समन्वय ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਧਾਗੇ (Money Trail) ਨੂੰ ਫੜਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਨਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ arrests ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਪਰਾਧਿਕ نیٹਵਰਕ ਦੇ ਖੋਜ ਪੜੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਹ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਜਗ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁਝ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਉਹ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਭਾਵ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕੇਵਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੂਹਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਧਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ ਅਪਰਾਧ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ 'ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ' ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਟੋੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ, ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੰਵਾਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਪਰਾਧ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਬਦੀਲ ਰੂਪ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਭਾਗਾਂ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਨਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਫਲਤਾ ਇੱਕ 'ਟੈਕਟੀਕਲ' ਜਿੱਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ 'ਸਟਰੈਟੈਜੀਕ' ਜਿੱਤ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਮੰਗ (Supply and Demand) ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਿਤ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਮਾਹਿਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਲਗਾ ਸਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਭავष्य ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 'ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ' ਅਤੇ 'ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ' (Prevention) ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ (Health Issue) ਮੰਨ ਕੇ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਰੋਸਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਫੜਨਾ ਕافي ਨਹੀਂ; ਮੁੜ-ਸਮਾਂਭਾਲ (Rehabilitation) ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੁਕਤੇ ਅਤੇ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ

ਇੱਕ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਓ। ਨਸ਼ਾ ਵਰਤਣਾ ਇੱਕ ਆਦੀ ਰੋਗ (Addiction) ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੋ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ: ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕਜੁੱਟ ਯਤਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।